TAKS nedir, nasıl hesaplanır?
TAKS (taban alanı katsayısı), zeminde en çok ne kadar alanın üstünün kapatılabileceğini belirleyen orandır. Çekme mesafeleri bu üst sınırı fiilen küçültebilir. Örneğin 1.250 m² parselde TAKS 0,40 ise bina tabanı en çok 500 m² olabilir.
TAKS neyi sınırlar?
TAKS yalnız zemindeki oturum alanını sınırlar. Kat sayısıyla ilgisi yoktur; onu emsal, yükseklik ve kat adedi kuralları belirler.
Örnek: 1.250 m² parsel, TAKS 0,40 → taban alanı en çok 500 m². Aynı parselde emsal 2,07 ise toplam inşaat alanı yaklaşık 2.587 m² ile sınırlıdır — iki kural farklı şeyi ölçer ve birlikte çalışır.
Çekme mesafeleri TAKS’tan daha sıkı olabilir
TAKS bir üst sınırdır, garanti değildir. Ön, yan ve arka bahçe çekme mesafeleri uygulandıktan sonra parselde kalan yapılaşabilir alan TAKS’ın izin verdiğinden küçük çıkabilir.
Hangi kuralın sonucu belirlediğini parselin kendi geometrisi tayin eder: dar ve uzun bir parselde yan çekme mesafeleri, köşe parselinde kenar rolleri öne çıkar. Çekme mesafesinin nasıl belirlendiğini ayrı bir yazıda anlattık.
Emsal harici alanlar TAKS’a dahil mi?
Kısmen. Zeminde yer kaplayan her yapı elemanı taban alanına girer; emsal harici sayılan bazı hacimler (örneğin açık çıkmalar) plan notuna göre farklı değerlendirilir.
Bu ayrım plan notunun kendi tanımına bağlı olduğu için her parselde kaynağından okunur — raporda hangi plan notunun kaçıncı maddesinden geldiği yazılıdır.
BU YAZIDAKİ KAYNAKLAR
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 20 · Taban alanı · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 4 · Tanımlar · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
YAPILAŞMA KURALLARI · DEVAMI
- Kat adedi nasıl belirlenir? Kat adedi, parselde kaç katlı bina yapılabileceğini söyleyen kuraldır. Plan notunda doğrudan kat sayısı olarak ya da bina yüksekliği üzerinden tanımlanabilir. Emsalle aynı şey değildir: emsal toplam inşaat alanını, kat adedi katların sayısını sınırlar.
- Yükseklik (Yençok) nedir? Yükseklik kuralı, binanın kot noktasından en çok ne kadar yükselebileceğini söyler. Plan notlarında metre cinsinden (örneğin 15,50 m) ya da kat adedi olarak yazılabilir. Kot noktası değiştiğinde aynı kural farklı bir binaya izin verir.
- Emsal (KAKS) nedir? Emsal (KAKS), parselde toplam ne kadar inşaat yapılabileceğini belirleyen kat sayısıdır. Parsel alanıyla çarpılır ve kat adedine değil toplam hacme sınır koyar. Örneğin 1.250 m² parselde emsal 2,07 ise yaklaşık 2.587 m² eder.
- Emsal harici alanlar nelerdir? Emsal harici alanlar, toplam inşaat alanı hesabına katılmayan hacimlerdir. Sığınak, belirli ölçüdeki otopark ve teknik hacimler bu kapsamda sayılabilir. Kapsamın sınırı yönetmeliğin ve plan notunun kendi tanımına bağlıdır.