Çekme mesafesi neye göre belirlenir?
Çekme mesafesi, binanın yol ve komşu parsel sınırlarından ne kadar geride başlayacağını söyleyen kuraldır. Ön, yan ve arka bahçe için ayrı ayrı tanımlanır. Parselinizde yapılaşabilir alanı çoğu zaman TAKS değil bu mesafeler belirler.
Üç ayrı mesafe, üç ayrı kural
Çekme mesafesi tek bir sayı değil: parselin her kenarı için ayrı okunur.
- Ön bahçe — parselin yola cepheli kenarından geri çekilme. Yolun genişliği ve niteliği değeri değiştirebilir.
- Yan bahçe — komşu parsel sınırlarından geri çekilme. Kat adedi arttıkça yan bahçe mesafesi de artabilir.
- Arka bahçe — parselin yola bakmayan kenarından geri çekilme.
Köşe parselde hangi kenarın “ön”, hangisinin “yan” sayıldığı sonucu doğrudan değiştirir. Bu yüzden kenar rollerini parselin geometrisinden okuyup raporda ayrıca gösteriyoruz.
Yönetmelik asgarisi, plan notu daha sıkısı
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği bir asgari mesafe tanımlar. Parselin bulunduğu uygulama imar planının plan notu bundan daha sıkı bir değer koyabilir; daha gevşek bir değer koyamaz.
İki kaynak çakıştığında uygulanan, sıkı olanıdır. Raporda hangi değerin hangi belgeden geldiği ve hangisinin sonucu belirlediği yazılıdır.
TAKS’ı fiilen küçültür
TAKS parselin ne kadarının üstünün kapatılabileceğini söyler; çekme mesafeleri ise binanın nereye oturabileceğini. Mesafeler uygulandıktan sonra kalan alan TAKS’ın izin verdiği tabandan küçükse, yapılaşabilir taban o kalan alandır.
Bu yüzden ön fizibilitede yalnız TAKS değerini vermek yetmez: parselin geometrisi üzerinde mesafeler çizilir ve kalan alan gösterilir. TAKS’ın ne olduğunu ayrı yazıda anlattık.
Kaynak doğrulanamazsa ne olur?
Çekme mesafeleri on kritik mevzuat katmanından biridir. Parselinizin plan notunda mesafe tanımını doğrulayamazsak kapsam KIRMIZI olur: sayısal sonuç üretmiyor, ödeme almıyoruz. Eksik katman tamamlandığında haber vermeyi teklif ediyoruz.
BU YAZIDAKİ KAYNAKLAR
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 23 · Bahçe mesafeleri · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
PARSEL GEOMETRİSİ · DEVAMI
- Yapı nizamı nedir? Yapı nizamı, binanın komşu parsellere göre nasıl konumlanacağını söyler: ayrık, bitişik ya da blok. Nizam, çekme mesafelerini ve kalan alanı doğrudan değiştirir. Aynı emsal ve TAKS ile nizam değişince bina başka yere oturur.
- Parsel kenar rolü nedir? Kenar rolü, parselin her bir kenarının ön, yan ya da arka bahçe sayılmasıdır. Roller farklı okunduğunda aynı çekme mesafesi kuralı bambaşka bir alan bırakır. Köşe parselde hangi kenarın ön bahçe olduğu sonucu doğrudan değiştirir.