Arazi kullanım kararı nedir?
Arazi kullanım kararı, parselin hangi amaçla yapılaşabileceğini söyler: konut, ticaret, karma ya da donatı. Fonksiyon uymuyorsa emsal ve TAKS anlam taşımaz. Bu yüzden ön fizibilitede fonksiyonu sayısal kuralların önünde okuyoruz.
Fonksiyon önce gelir
Parselde ne yapılabileceğinin ilk sorusu “ne kadar” değil, “ne” sorusudur. Plan parseli konut alanı olarak gösteriyorsa ticari bir yapı programı, emsal yetse bile o plana göre kurulamaz.
Bu yüzden ön fizibilitede fonksiyonu sayısal kuralların önünde okuyoruz. Fonksiyon belirsizse emsal ve TAKS değerlerini hesaplamak yanıltıcı olur.
Karma kullanım
Bazı parsellerde plan birden çok fonksiyona izin verir; ticaret + konut gibi. Karma kullanımda hangi fonksiyonun hangi katta ve hangi oranda yer alabileceği plan notunun tanımına bağlıdır.
Bu oranlar planlar arasında değiştiği için her parselde plan notundan okunur.
Donatı alanına düşen parsel
Parsel planda okul, park, yol ya da başka bir kamu donatısı olarak ayrılmış olabilir. Bu durumda parselde özel yapılaşma hakkı bulunmayabilir ve süreç kamulaştırma ya da plan değişikliği konusuna girer.
Böyle bir parselde emsal sayısı üretmek yerine durumu olduğu gibi söylüyoruz: sayısal sonuç üretilmez.
Raporda nasıl görünür
Arazi kullanımı on kritik mevzuat katmanından biridir. Raporda fonksiyonun hangi plandan ve hangi maddeden okunduğu, belgenin yürürlük tarihi ve son kontrol tarihiyle birlikte yazılıdır.
BU YAZIDAKİ KAYNAKLAR
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 5 · Mekânsal kullanım tanımları ve esasları · RG 14.06.2014/29030 · son kontrol 21.09.2026
PLAN, YETKİ VE BELGELER · DEVAMI
- İmar durum belgesi nedir? İmar durum belgesi (imar çapı), parselin imar haklarını belediyenin resmî olarak bildirdiği belgedir. Ön fizibilite raporu bu belgenin yerine geçmez. Belgeye gitmeden önce parselde neyin konuşulduğunu anlamanızı sağlar.
- Plan notu nedir? Plan notu, uygulama imar planının yazılı hükümleridir. Emsal, TAKS, yükseklik ve çekme mesafeleri çoğunlukla orada tanımlanır. Yönetmelik asgariyi verir; plan notu parsele özel ve çoğu zaman belirleyici olandır.
- Plan yetkisi hangi idarede? Bir parselin imar kurallarını hangi idarenin planı belirler: ilçe belediyesi, büyükşehir ya da bakanlık. Yetki yanlış okunursa doğru sayı yanlış belgeden çıkar. Bu yüzden plan yetkisi on kritik mevzuat katmanından biridir.